W życiu każdej kobiety jest mężczyzna, o którym zapomnieć nie można, o którym zapomnieć się nie chce, z którym wiąże się najpiękniejsze wspomnienia i dla którego gotową się jest zrobić wszystko, zawsze i wszędzie.

Mój dziadek był człowiekiem wszechstronnym, nie dziwne więc, że kochałam się w nim spektakularnie i namiętnie od pierwszego wejrzenia. Jako jedyny ze znanych mi podówczas ludzi potrafił jeździć na motorynce i wyczyniać z nią ósemki, półkola, podskoki na krawężnikach bez żadnej szkody dla siebie, sprzętu i płodów natury, które wyły i prychały wiejąc w podskokach oraz gruchaniach spod jego kół. Zabierał mnie często na takie wyprawy, a wtedy ja przekrzykiwałam ryk motoru, pisk kotów, wrzask kogutów i śmiałam się tysiącem dzwonków, jakie wiesza się owcom na szyi, kiedy wychodzą na pastwiska. Wyglądaliśmy wówczas zapewne jak Bonnie i Clyde, ja  w żółtych ogrodniczkach wiecznie brudnych na tyłku i z wszelką materią organiczną po kieszeniach, a on w słomkowym kapeluszu nadziewanym promieniami słońca oraz dorodnym splunięciem na każdą okazję, którym raczył dumne koguty* i gulgoczące indyki.

Uwielbiałam w nim to bezkompromisowe podejście do świata. Wyciskanie go do końca w każdej najmniejszej, choćby najbardziej błahej sprawie, formowanie go na swój wzór i podobieństwo. Wspólne siedzenie po nocach nad mapami i książkami, kiedy mateczka myślała, że już dawno śpimy, snucie niekończących się opowieści, jedzenie miętowych cukierków, picie herbaty prosto z dzbanka przez długi dziubek, który wiecznie się wymykał i rozlewał ciepły napój po swetrach i brzuchach. Łażenie po lesie, wchodzenie na najwyższe drzewa, szukanie saren, które dziadek tylko sobie znanym sposobem umiał zwabić, plucie na odległość, rozdzieranie portek i wymyślanie historyjek dla mamy, która potem z wysoko uniesionymi brwiami i karcącym wzrokiem skierowanym w stronę dziadka słuchała opowieści, jak to w ostatniej chwili udało nam się uciec przed łowcami głów, z którego to powinna się cieszyć, a nie rozpaczać nad naszym czterogodzinnym spóźnieniem. W takim chwilach zwykła mówić, że dziadek jest bardziej nieodpowiedzialny niż dziecko, a dziadek robił wtedy śmieszne miny i odpowiadał, że to nie powinno nikogo dziwić, bo przecież wszyscy widzą, że się kurczy i że to jest właśnie zachowanie odpowiednie dla jego osoby.

Pamiętam, że kiedy któregoś razu w zerówce pani zapytała się mnie, kim zostanę, jak dorosnę, to odpowiedziałam jej, że żoną dziadka. To było oczywiste. Nie wyobrażałam sobie, żebym mogła być z kimkolwiek innym; i podczas gdy koleżanki na zajęciach plastyki rysowały księżniczki w powłóczystych sukniach w obowiązkowym kolorze różowym i królewiczów z bajki na pokracznych rumakach z wytrzeszczem oczu, to ja przedstawiałam siebie z dziadkiem w Afryce, wśród łowców głów, na księżycu; plujących na koguty, jedzących olbrzymie rogale rosnące na drzewie, w pióropuszach zrobionych z podartych spodni i przy dźwiękach akordeonu, na którym dziadek grywał wieczorami.

Kocham się w nim do dzisiaj i na przekór wszystkiemu, a już na pewno zdrowemu rozsądkowi wierzę, że nie odszedł na zawsze i że w dzień mojego ślubu zjawi się w kościele w stroju księcia Indian i  z hełmem ozdobionym kogucimi piórami pod pachą,  i powie to  spektakularne tak, gdy padnie pytanie: Czy ktoś ma coś przeciwko, żeby tych dwoje się zeszło?
—

* Dla zainteresowanych: o sztuce plucia na koguty można przeczytać tu.

W dni marszczące się od nagrzanych języków kwietnia i poprzetykanych parzeniem się mleczy, siadywał na ławce przed domem w słomkowym kapeluszu i spodniach z szelkami, by rozkwitać, niczym dorodny berberys w czas jagodobrania. W dni takie zwykł przeglądać gazety lwowskie dostarczane mu tu na Pomorze przez zaprzyjaźnione konspirantki kioskowe i jeść jabłka razem z ogryzkiem, co było dla mnie źródłem niekończącej się inspiracji, z tej przyczyny, że sama wykańczałam się tuż pod skórką.

Zawsze z niecierpliwością czekałam do końca ostatniej lekcji w szkole, w ich zachłannej i monotonnej ilości czterech lub pięciu – wszak czwarta klasa podstawówki zobowiązuje. Mijałam w myślach drogę powrotną do domu z jej punktami orientacyjnymi, a więc: Pana Buka, co rósł dumnie i potężnie przed espe siedem, Aleję Wróżek (nadawanie nazw miejscom: sentymentalno-banalne) na wiosnę lansującą się piżamą białych kwiatów ze śpiącymi w nich rozpustnikami trzmielami – zawieszoną między jednym osiedlowym śmietnikiem koloru: butelkowa zieleń zarząd miejski, a drugim, i kilka asfaltowych dżdżownic pęczniejących od żaru przedpołudni, porozgniatanych przez piłkę i podchody dekonstruowane piskami oraz nawoływaniem dzieciarni: pobite gary!

A kiedy docierałam do gazówki zarośniętej dziką różą i piaskownicy, w której śmiercią naturalną – przez uduszenie, umarł niejeden resorak, niejedna łopatka, to już z daleka widziałam tego bąka tużpopołudniowego, iskrzącego się w słońcu i machającego sandałami nad koloraturą płytek chodnikowych malowanych w m + k = wynymy lub: gośka jest gupia!

I z poczuciem, że oto zawsze ktoś na mnie czeka, zawsze ktoś mnie wygląda, składa gazetę w taki sposób, że można ją zamknąć w pięści i rzuca kamieniami w gołębie – biegałam wyczynowe sto metrów na trasie – dzikie róże – on, z kolanami rozwalonymi na krawężnikach, rękami popisanymi mazakami, dziurą w prawej czwórce i kamieniem-płasakiem w ręku, którego codziennie wyszukiwałam po drodze – by wpaść w te ramiona silne, choć wiekowe, zdać szybko relację z dzisiejszego dnia, wpakować sobie do ust pół paczki miętówek i patrzeć jak płasak leci na gołębie, i wywołuje w ich dekadenckim towarzystwie prawdziwą furorę pomieszaną ze sraniem pod siebie.

***

Dni te miały smak berberysu i głogu. Obecnie ławki przynależnej machaniu sandałowemu, czytaniu konspiracyjnie przemycanych gazet i chowaniu miętówek po kieszeniach już dawno nie ma. Stoi pewnie teraz w swoim własnym niebie ławkowym, gdzie znajdują się inne, do niej podobne. Jeżeli się dobrze przyjrzeć, to do dziś siedzi na niej on, połyka jabłka w całości i rżnie w tysiąca z Semenem Petlurą oraz Tarasem Szewczenko. Do brydża brakuje im jeszcze mnie.

Kiedy byłam jeszcze mała i wakacje miałam przez cały rok, to lubiłam wstawać zaraz po siódmej, zwłaszcza, jak słońce waliło, paliło, przez okno, firanki puchły, dziewczęta się rozbierały, a chłopcy rozdziewiczali orzechy fikając po drzewach. W dniach takich parnych i skwarnych Dziadek zwykł nakręcać motorynkę, jej huk niósł się po wszystkich pokojach i budził letnich domowników, a ja wtedy zrywałam się ze snu rannego, badziewnego, koronkowego i wskakując w krótkie ogrodniczki, długie podkolanówki i sandałki na rzep – strącałam papierówki z koszyków i wybiegałam w to pierwsze dzwonienienie dnia, do słońca, zająca, brzdąca, kręcąca i prychająca, pakowałam się do dziadkowego, wiklinowego koszyka i razem ruszaliśmy do nieopodalległej wsi po świeże mleko, jajka śniadaniowe, garście szczypiorków i innych bachorków ziemi.

Kochałam się w tych porankach, gdy śmigaliśmy po polnych drogach, skakaliśmy i piszczeliśmy na zgrubiałych guzach ziemi pooranych rowerowymi pieścidełkami i stopami odkrywców świata, wystawialiśmy języki dzieciom i wyliśmy ludowe przyśpiewki, których Dziadek mnie namiętnie uczył.

A kiedy wjeżdżaliśmy w starą bramę, psów ujadania i kur się karmienie, kogutów wzwodowe paradowanie i łypanie kóz na moje żółte, ponętne i frywolne ogrodniczki z klamerką biedronkową – to tak, jakbym język wsadzała w puchar lodów waniliowo-miętowych z polewą czekoladową – światy niezmierzone – pachnące gnojem i świeżym mlekiem oto stawały przede mną otworem, zaworem, stworem, ach w porę.

Kochałam się w tych porankach, gdy Dziadek z kanką wchodził do gospodarza, robił przerażające miny do dzieciaków sąsiada, a na koniec mówił do mnie: - Diable, nie zgub się! i zajmował się poranną indoktrynacją płodów ziemi. Ja tymczasem w skórze diabła siódmopiekielnego, na podwórzu sielskim, anielskim, ganiałam kury, kogutowi wyrywałam pióra z ogona ( kiedyś w ramach rewanżu buczał na mnie i chciał na mnie wskoczyć, ale wtedy odczyniłam takiego wygibasa kończącego się przewrotem w bok, że zrezygnował z wszelkiej wojny podjazdowo-kogutowej i zaakceptował swoją ptasią niższość w mojej obecności już zawsze stając na baczność i pozwalając mi na głaskanie. Umiejętność przekonywania do siebie ptaków została mi do dziś. Stoją, jak im gram.)

Kochałam się w tych porankach, biegałam po szopach, wykopach, wpadałam do ziemianki, szukałam ziemniaków w kształcie ludzi i chowałam je do kieszeni spodni dorabiając tym sobie trzecie biodro. Koty wszelkie okoliczne tuliłam i całowałam, machałam sąsiadce w czerwonej chustce, która o tej porze zwykła karmić gęsi i śpiewać coś o lecie widomym i znikomym, pełnym trudu i brudu. Przy tych słowach zaś zawsze patrzyła się w moją stronę, a ja z buńczuczną miną odbierałam je jako przytyk do mojej umorusanej porzeczkami buzi i rąk, którymi podszczypywałam przydomowe krzaki, do ogrodniczek, które znów wpadły w psią kupę, czy policzka pokiereszowanego gałęzią, bo maniakalne skakanie po gałęziach to moja słodko-dziewczęca specjalność.

Kochałam też i ten moment, kiedy Dziadek wychodził od Gospodarza, kiwał na mnie głową, pakował mnie razem z serem, mlekiem, jajkami i kwiatami do koszyka, kazał trzymać wszystko razem i każde z osobna, żeby się nie wylało, sprało, stłukło, puchło, i uruchamiał dudniące serduszko motorynki drocząc się jeszcze z ujadającym psem i plując na koguta. Rytuał plucia należał do moich ulubionych. Smark, chark i plask. Kogut mlask!
Kochałam i to: jak trzęsąc się w drodze powrotnej żonglowałam kwiatami, jajkami, cudami, latami. Przyciskając do piersi kankę z mlekiem, wiekiem, serem, selerem, śmiejąc się brudnym zębem, dębem do brzóz i sióstr, pól i siół, po serii zbereźnych przyśpiewek Dziadka na jego namiętne: - I jak, Mój Diable?!, odkrzykiwałam grubiańsko: – Paradnie!

A Dziadek śmiał się wtedy głośno, sprośno i trąbił na okołodrogowe kaczki, podrywając ich kupry, rozjeżdżając kupy, buty, trupy owadów, gluty, dając mi przy tym największą z nauk i najpiękniejszą z prawd: – Znajdź w sobie gluta, pluj na koguta, co przekładając na język ludzi dorosłych i poważnych, znaczy mniej więcej:

Życie jest cudem – nie bądź kogutem.